Saturday, 14 November 2026

வீடு திரும்பும் ஏக்கம்

பரமானந்த் மிகுந்த மன அழுத்தத்துடனும், கலங்கிய கண்களுடனும் காணப்பட்டார். ஆலோசகரின் (Counsellor) அழைப்பின் பேரில் நான் பயிற்சி மற்றும் ஆலோசனை அறைக்குள் நுழைந்தபோது, அங்கே அரை டஜன் நெடுந்தூர லாரி ஓட்டுநர்கள் அமர்ந்திருந்தனர். அறை முழுவதும் ஒருவித சோகமான சூழல் நிலவியது. அனைவரின் முகங்களும் வாடியிருந்தன—ஏதோ ஒரு துக்க வீட்டின் அமைதியைப் போல அது இருந்தது.
காரணம் என்ன? 
ஏழு ஆண்டுகள் அனுபவம் வாய்ந்த ஓட்டுநரான பரமானந்த், வேலையை விட்டு விலகுவதில் உறுதியாக இருந்தார். காரணம்: கடந்த ஆறு மாதங்களாக ஹரியானாவின் பிவானியில் உள்ள தனது சொந்த ஊருக்கு அவரால் செல்ல முடியவில்லை. வேலைப் பளு அதிகமாக இருந்ததால், தனது குடும்பத்தினருடன் சில மணிநேரம் செலவிடக்கூடிய வகையில் தனது சொந்த ஊர் வழியாகச் செல்லும் வழித்தடம் (Route) அவருக்குக் கிடைக்கவே இல்லை.
“ஆபரேஷன்ஸ் குழுவிடம் நான் பலமுறை கோரிக்கை விடுத்தும் இந்த நிலைமைதான்,” என்று தழுதழுத்த குரலில் அவர் கூறினார். வெந்த புண்ணில் வேல் பாய்ச்சுவது போல், ஒரு வாடிக்கையாளரின் ஒப்பந்தத்தை நிறைவேற்றுவதற்காக தினமும் காலியான லாரிகள் அவரது சொந்த ஊரைத் தாண்டி பஞ்சாபிற்குச் சென்று கொண்டிருந்தன. எப்போதாவது ஒருமுறை தனக்கு அப்படி ஒரு பயணத்தைக் கொடுத்திருக்கக் கூடாதா? இது மிகவும் நியாயமான மற்றும் வலுவான வாதம்.
தினமும் தங்கள் குடும்பத்தினரைச் சந்திக்கும் வாய்ப்புள்ள அலுவலக ஊழியர்கள் அல்லது தொழிற்சாலைத் தொழிலாளர்களைப் போலல்லாமல், நெடுந்தூர லாரி ஓட்டுநர்களுக்கு அந்த அடிப்படைத் தேவை கூடக் கிடைப்பதில்லை. அவர்கள் 24 மணி நேரமும், வாரத்தின் ஏழு நாட்களும் தங்கள் வாகனங்களுடனேயே 'பிணைக்கப்பட்டுள்ளனர்'. வாகனத்தை விட்டுப் பிரிய முடியாத நிலை?
 ஆம், அப்படித்தான் இருக்கிறது. ஆனாலும், நம் அனைவரையும் போல லாரி ஓட்டுநர்களும் சமூக மனிதர்கள்தான். தினமும் இல்லாவிட்டாலும், குறிப்பிட்ட கால இடைவெளியிலாவது அவர்களுக்குக் குடும்பத் தொடர்பு தேவை. துரதிர்ஷ்டவசமாக, லாரி உரிமையாளர்கள் (Fleet owners) இந்த அடிப்படைத் தேவையைக் கண்டுகொள்ளாமல் கண்களை மூடிக்கொள்கிறார்கள்.
பரமானந்த் மட்டும் தனிநபர் அல்ல. லாரித் தொழில் மற்றும் ஆலோசனைத் துறையில் எனது இருபது ஆண்டுகளுக்கும் மேலான அனுபவத்தில், வேலையை விட்டு வெளியேறும் நூற்றுக்கணக்கான ஓட்டுநர்கள், தங்கள் வெளியேறும் நேர்காணல்களில் (Exit interviews) ஊருக்குச் செல்ல முடியாத இந்தக் காரணத்தைத் தவறாமல் சுட்டிக்காட்டியுள்ளனர். தளவாடத் துறை (Logistics) வல்லுநரான உமைர் அல்தாஃப் இவ்வாறு எழுதுகிறார்: 
“ஓட்டுநர் பயிற்சி என்பது ஓட்டுநர் பற்றாக்குறை பிரச்சனையின் ஒரு பகுதியை மட்டுமே தீர்க்கும். நாம் லட்சக்கணக்கான புதிய ஓட்டுநர்களுக்குப் பயிற்சி அளிக்கலாம், ஆனால் அந்த வேலை அவர்களுக்கு ஒரு கண்ணியமான வாழ்க்கையை வழங்காவிட்டால் அவர்கள் அதில் நீடிக்க மாட்டார்கள். சிறந்த ஊதிய அமைப்பு, நெடுஞ்சாலைகளில் முறையான ஓய்வு வசதிகள், ஓட்டுநர்கள் அடிக்கடி வீட்டிற்குச் செல்லக்கூடிய வழித்தடங்கள் மற்றும் உண்மையான மருத்துவக் காப்பீடு ஆகியவை இதில் அடங்கும்.”

மிகச் சரியான கருத்து. 'வீட்டிற்குச் செல்ல அனுமதிக்கப்படாத' இந்தப் பிரச்சனைக்காக, நல்ல சம்பளம் கொடுக்கும் நிறுவனங்களை விட்டு வெளியேறிய பல லாரி ஓட்டுநர்களை எனக்குத் தெரியும். சமீபத்திய வெளியேறும் நேர்காணல் ஒன்றில் ஒரு ஓட்டுநர் இவ்வாறு வாதிட்டார்: “சம்பளம் நன்றாகத்தான் இருக்கிறது. ஆனால், பணத்தால் மட்டுமே குடும்பத்தை மகிழ்ச்சியாக வைத்துவிட முடியாது.”
வேலையை விட்டு விலகும் தனது முடிவு குறித்து பரமானந்த் தனது குடும்பத்தினரிடம் கலந்தாலோசித்தாரா? அவர் தனது பெற்றோர், அரசுப் பணியில் இருக்கும் இரண்டு சகோதரர்கள், அவர்களின் மனைவிகள் மற்றும் குழந்தைகள் அடங்கிய கூட்டுக் குடும்பத்தைச் சேர்ந்தவர். அவர் அழுத்தமாக “இல்லை” என்று பதிலளித்தார்.
அவரது மனைவியின் நிலை என்ன? தன் மனைவியிடம் இந்த முடிவைப் பற்றிச் சொல்லியிருந்தாரா? அதற்கு அவரின் பதில் என்னவாக இருந்தது? அவர் பரமானந்திடம் இவ்வாறு கூறியுள்ளார்: “குடும்பத்தைச் சந்திக்க வாய்ப்பு தராத நிறுவனத்தில் வேலை செய்யாதீர்கள், வேலையை விட்டுவிடுங்கள். எங்களுக்கு நீங்கள்தான் முக்கியம்.” அங்கிருந்த அனைவரும் பரமானந்தை உற்று நோக்கிக் கொண்டிருக்க, அது அனைவரின் கண்களையும் குளமாக்கிய ஒரு நெகிழ்ச்சியான தருணமாக அமைந்தது.
இந்திய லாரி நிறுவனங்களில் இது ஒரு பொதுவான பிரச்சனை என்பதில் அனைவருக்கும் ஒருமித்த கருத்து உள்ளது. அறையில் இருந்த மற்றொரு ஓட்டுநர் இடைமறித்துப் பேசினார்: “எங்கள் சொந்த ஊர் வழியாகச் செல்லும் வழித்தடமாக இருந்தால், வேண்டுமென்றே எங்களுக்கு அந்த சரக்கு (Load) ஒதுக்கப்படுவதில்லை. ஏன் இந்தப் பாரபட்சம்?”
சரக்கு ஒதுக்கீடு (Load allocation) என்பது ஒரு முக்கியமான பகுதியாக இருந்தாலும், இந்தச் சவால் தீர்க்க முடியாதது அல்ல. ஆபரேஷன்ஸ் பிரிவில் நிறைய முறைகேடுகளும் 'லஞ்சமும்' நடப்பது ஒன்றும் ரகசியமல்ல. ஆபரேஷன்ஸ் குழுவினரின் கைகளை நனைத்தால், விரும்பிய வழித்தடம் கிடைக்கும். இங்கே எந்தக் கண்காணிப்போ அல்லது பொறுப்புக்கூறலோ இல்லை. உயர் நிர்வாகம் லாப நட்டக் கணக்குகளில் மட்டுமே கவனம் செலுத்துகிறது; விலை உயர்ந்த தங்கள் வாகனங்களை எப்போதும் ஓடவைத்துக் கொண்டிருக்கும் நுணுக்கமான பொறுப்பை ஆபரேஷன்ஸ் குழுவிடம் முழுமையாக விட்டுவிடுகிறது. அவ்வளவுதான்.


பரமானந்த் தனது முடிவில் உறுதியாக இருந்தார். வாகனத்தின் சாவியுடன் எழுந்து நின்ற அவர், விடைபெறுவதற்காக ஃப்ளீட் ஹெட்டின் (Fleet head) மேசையை நோக்கி நடந்தார். அவர் புறப்படுவதற்கு முன், அங்கிருந்த ஆலோசகர் அவரிடம் உருக்கமாகக் கூறினார்: “நீங்கள் இந்த இடத்தை விட்டு ஒரு கிலோமீட்டர் தூரம் தாண்டுவதற்கு முன்பே, உங்களுக்குப் பல வேலை வாய்ப்புகள் தேடி வரும். அது உங்களுக்கும் தெரியும், எங்களுக்கும் தெரியும். ஆனால் நீங்கள் எந்த நிறுவனத்தில் வேலைக்குச் சேர்ந்தாலும், இதே பிரச்சனை மீண்டும் தலைதூக்கும். அதை எதிர்கொள்ளத் தயாராக இருங்கள்.”
பொருளாதாரத்திற்கான மிகப்பெரிய வளர்ச்சி வாய்ப்புகளும், தளவாடத் துறையின்—குறிப்பாக சாலைப் போக்குவரத்தின்—வளர்ந்து வரும் முக்கியத்துவமும் ஒரு பெரிய நேர்மறையான அம்சமாகும். அதே நேரத்தில், தங்கள் சாம்ராஜ்யத்தைக் கட்டியெழுப்ப உதவும் ஆண்கள் மற்றும் பெண்களின் மனிதத் தேவைகளில் லாரி உரிமையாளர்கள் கவனம் செலுத்த வேண்டிய தருணம் இது. அவர்கள் இதைக் காது கொடுத்துக் கேட்கிறார்களா? ஆம், சிலர் கேட்கிறார்கள். ஆனால் பெரும்பாலானோர் கேட்பதில்லை. இது மிகவும் வருத்தத்திற்குரியது.

मीलों की दूरी



परमानंद तनाव में था और उसकी आँखें नम थीं। जब मैं काउंसलर के निमंत्रण पर ट्रेनिंग-कम-काउंसलिंग रूम में दाखिल हुआ, तो वहाँ आधा दर्जन लंबी दूरी के ट्रक ड्राइवर बैठे थे। माहौल बेहद गमगीन था। सबके चेहरे उतरे हुए थे—मानो किसी शोक सभा जैसा सन्नाटा हो।
आखिर वजह क्या थी? सात साल का अनुभवी ड्राइवर परमानंद नौकरी छोड़ने पर अड़ा था। कारण: वह पिछले छह महीनों से हरियाणा के भिवानी स्थित अपने घर नहीं जा पाया था। काम का शेड्यूल इतना व्यस्त था कि उसे कभी अपने गृहनगर की तरफ जाने वाला रूट ही नहीं मिला, जिससे वह कुछ घंटों के लिए अपने परिवार से मिल पाता।
“ध्यान रहे, यह सब ऑपरेशंस टीम से मेरे बार-बार अनुरोध करने के बावजूद हुआ,” उसने रुंधे गले से कहा। जले पर नमक छिड़कने वाली बात यह थी कि एक क्लाइंट की प्रतिबद्धता को पूरा करने के लिए खाली गाड़ियाँ रोज़ाना उसके घर के पास से होते हुए पंजाब की ओर जा रही थीं। क्या उसे कभी-कभार ऐसी एक भी ट्रिप नहीं दी जा सकती थी? यह एक बेहद वाजिब और दमदार तर्क था।
दफ्तरों या फैक्ट्रियों में काम करने वाले कर्मचारियों के विपरीत, जिन्हें रोज़ाना अपने परिवार के पास जाने की सहूलियत होती है, लंबी दूरी के ट्रक ड्राइवरों को यह बुनियादी ज़रूरत भी नसीब नहीं होती। वे चौबीसों घंटे, सातों दिन अपनी गाड़ियों से ही 'बँधे' रहते हैं। क्या वे गाड़ी से अलग नहीं हो सकते? हाँ, बिल्कुल यही स्थिति है। लेकिन बाकी लोगों की तरह ट्रक ड्राइवर भी सामाजिक प्राणी हैं। उन्हें भी पारिवारिक जुड़ाव की ज़रूरत होती है—रोज़ नहीं, तो कम से कम नियमित अंतराल पर। दुर्भाग्य से, फ्लीट मालिक (ट्रांसपोर्टर) इस बुनियादी मांग की ओर से आँखें मूँद लेते हैं।
परमानंद अकेला नहीं है। ट्रकिंग और काउंसलिंग के दो दशकों से अधिक के अनुभव में, नौकरी छोड़ने वाले सैकड़ों ड्राइवरों ने एग्ज़िट इंटरव्यू में घर न जा पाने को एक बड़ा कारण बताया है। लॉजिस्टिक्स पेशेवर उमैर अल्ताफ लिखते हैं: “ड्राइवर ट्रेनिंग से ड्राइवरों की कमी की समस्या का केवल एक हिस्सा ही हल होता है। हम लाखों नए ड्राइवर तैयार कर सकते हैं, लेकिन वे इस नौकरी में तब तक नहीं टिकेंगे जब तक कि यह उन्हें एक सम्मानजनक जीवन न दे। इसका मतलब है बेहतर वेतन संरचना, राजमार्गों पर उचित विश्राम सुविधाएँ, ऐसे रूट जो ड्राइवरों को अधिक बार घर जाने का मौका दें, और वास्तविक स्वास्थ्य बीमा।”
बिल्कुल सटीक बात। मैं ऐसे कई ट्रक ड्राइवरों को जानता हूँ जिन्होंने इसी 'घर जाने से वंचित रखे जाने' के मुद्दे पर अच्छा वेतन देने वाले फ्लीट मालिकों की नौकरी छोड़ दी। हाल ही में एक एग्ज़िट इंटरव्यू में एक ड्राइवर ने तर्क दिया था, “पैसे तो अच्छे हैं। लेकिन, सिर्फ़ पैसे से परिवार खुश नहीं होता।”
क्या परमानंद ने नौकरी छोड़ने के अपने फैसले के बारे में अपने परिवार से बात की थी? वह एक संयुक्त परिवार में रहता है, जिसमें उसके माता-पिता, सरकारी नौकरी करने वाले दो भाई और उनके पत्नी-बच्चे शामिल हैं। उसने दृढ़ता से “नहीं” में जवाब दिया।
उसकी पत्नी के बारे में क्या? क्या उसने अपनी पत्नी को इस फैसले के बारे में बताया था? उसकी क्या प्रतिक्रिया थी? उसने परमानंद से कहा: “जो कंपनी आपको परिवार से मिलने का मौका नहीं देती, काम छोड़ो। हमें आपकी ज़रूरत है।” यह बेहद भावुक और आँखें नम कर देने वाला पल था, जब कमरे में मौजूद सभी लोग परमानंद को गौर से देख रहे थे।
इस बात पर आम सहमति है कि यह भारतीय ट्रकिंग कंपनियों की एक सार्वभौमिक समस्या है। कमरे में मौजूद एक अन्य ड्राइवर ने बीच में कहा: “अगर रूट हमारे गृहनगर से होकर गुज़रता है, तो जानबूझकर हमें वह लोड नहीं दिया जाता। आखिर यह भेदभाव क्यों?”
यह चुनौती ऐसी नहीं है जिसे हल न किया जा सके, हालाँकि लोड आवंटन (load allocation) एक संवेदनशील क्षेत्र बना हुआ है। यह किसी से छिपा नहीं है कि ऑपरेशंस डेस्क पर काफी हेराफेरी और 'रिश्वतखोरी' चलती है। ऑपरेशंस टीम की मुट्ठी गर्म करो और मनचाहा रूट पाओ। यहाँ कोई निगरानी या जवाबदेही नहीं है। शीर्ष प्रबंधन केवल मुनाफ़े और घाटे के आँकड़ों पर ध्यान केंद्रित करता है, और अपनी महंगी गाड़ियों को हर समय चलाते रहने की बारीक ज़िम्मेदारी पूरी तरह से ऑपरेशंस टीम पर छोड़ दी जाती है। बस, बात खत्म।
परमानंद ने अपना मन बना लिया था। वह गाड़ी की चाबी लेकर उठा और अलविदा कहने के लिए फ्लीट हेड की डेस्क की ओर बढ़ गया। उसके जाने से पहले, रेजिडेंट काउंसलर ने उससे मार्मिक शब्दों में कहा: “यहाँ से एक किलोमीटर दूर जाने से पहले ही तुम्हें नौकरी के कई प्रस्ताव मिल जाएंगे। यह तुम भी जानते हो और हम भी। लेकिन तुम जिस भी कंपनी में काम करने का फैसला करोगे, यही समस्या फिर से अपना सिर उठाएगी। इसका सामना करने के लिए तैयार रहना।”
अर्थव्यवस्था के लिए अपार संभावनाएँ और लॉजिस्टिक्स—विशेष रूप से सड़क परिवहन—का बढ़ता महत्व एक बड़ा सकारात्मक पहलू है। लेकिन साथ ही, अब समय आ गया है कि फ्लीट मालिक उन पुरुषों और महिलाओं की मानवीय ज़रूरतों पर ध्यान दें जो उनका साम्राज्य खड़ा करने में मदद करते हैं। क्या वे सुन रहे हैं? हाँ, कुछ सुनते हैं। लेकिन अधिकांश नहीं। यह वाकई अफ़सोस की बात है।
--